FILATELIJA - PHILATELY
Filatelija (grč. Philos-prijatelj, Ateleia-frankiranje) je pojam koji označava sakupljanje poštanskih maraka. Zbog svoj ljepote i tematske raznolikosti koji obuhvataju sva područja ljudske djelatnosti i stvaralaštva, poštanske marke su izuzetno tražene i zanimljive širokom krugu ljudi. Danas u svijetu postoji milion sakupljača poštanskih maraka, odnosno filatelista. Filatelija obuhvata sistematsko sakupljanje i proučavanje maraka i drugih poštanskih dokumenata. Prije izlaska prve poštanske marke poštanske pošiljke su žigosane različitim žigovima. Takve žigove objedinjujemo pod imenom "predfilateličko razdoblje".
Prva poštanska marka izašla je u Engleskoj 6. maja 1840. godine. Na prvoj poštanskoj marki u svijetu otisnut je lik engleske kraljice Viktorije. Zbog svoje crne boje nazvana je Black penny ili crni peni. S naknadnim doštampavanjem ukupno je izdato 63 miliona komada te marke. Prva organizovana grupa sakupljača poštanskih maraka, budućih filatelista, sastala se u Londonu 1863. godine. Do danas je u cijelom svijetu izašlo oko 500.000 različitih maraka.
Za čoveka koji se bavi filatelijom se kaže Filatelist.
Philately is the study and collecting of revenue and postage stamps. This includes the design, production and uses of stamps after they are authorized for issue, usually by government officials such as postal authorities. Philately is the distinct activity of studying stamps, which may or may not include stamp collecting. For instance, some philatelists will study extremely rare stamps without expecting to own copies of them, whether because of cost, or because the sole survivors are in museums. Conversely, stamp collecting itself is the acquisition of stamps, at times without regard for origin or usage.
Najskuplja marka na svetu je Plavi Mauritius, štampana je 1847. na Mauritijusu, Britanskoj koloniji, ostrvu u Indijskom okeanu. Štampano je 500 primeraka, ali postoji sačuvano par komada. Markica je dostigla vrednost na aukcijama 3.829.500 dolara.
The most expensive brand in the world is Blue Mauritius, is printed in 1847. the Mauritijusu, United Kingdom colony, the island in the Indian Ocean. Printed 500 copies, but saved a few pieces. Mark was reached in the auction value of 3,829,500 dollars.
ISTORIJA FILATELIJE
Prva poštanska marka izdata je u Engleskoj 6.maja 1840.godine.To je
poznati "Crni peni"marka od jednog penija crne boje sa likom kraljice Viktorije.8.maja 1840.god.izdata je markica za teža pisma i pošiljke Twopence blue.Od toga dana počela je u Engleskoj naplata poštanskih taksa u markama,kojoj su se kasnije postupno pridružile i druge evropske i vanevroske zemlje.
Britanski sistem su prvi prihvatili u švajcarskom kantonu Zurich.Godine 1843 su izdali markice nominalne vrednosti 4 i 6 groša koje su važile samo unutar kantona.Iste godine je sledilo izdanje u kantonu Genova,a dve godine kasnije i u Basel-u.
The first stamp issued in England is 6th of may in 1840.To
well-known "black penny" brand of one penny black with the image of Queen Victoria.8th of may in 1840. issued the mark for serious letter and package Twopence blue.Since that day began in England in charge of postal tax stamps, which are gradually, and later joined other European countries as well as outer europe.
British system are first accepted in the Swiss canton Zurich.in year of 1843 issued stamps nominal value of 4 and 6 groszh that are associated only within kanton.The same was followed release in the county Genova, and two years later and in Basel.
Avgusta 1843.godine ovaj trend je sledio i Brazil.Izdali su markice sa vrednostima:30,60 i 90 reisa,koje su zbog izgleda nazvane "volovske oči"
In August 1843. this trend is followed and Brazil. They issued the stamps with values: 30.60 and 90 Reis, which are due to look called "ox-eyes".
Prve markice na teritoriji SAD su izašle 1845 godine u državi New York.Markice su bile sa portretom Georga Washington-a istim koji je korišten i na kovanicama.Ove markice su u početku važile samo u državi New York,a kasnije i u mnogim drugim većim mestima.
Godine 1847 je vlada SAD izdala markice od 5 i 10 centi sa likom B. Franklina in G. Washingtona.To su jedine markice koje danas nisu u upotrebi za frankiranje pošiljki
The first stamps in the USA are published in 1845 in the State of New York.Stamps were with the portrait of George Washington the same that is used on money.These stamps were initially associated in the State of New York, and later in many other major sites .
In 1847 the U.S. government issued stamps of 5 and 10 cents with the image of B. Franklin in G. Washington.To are the only stamps that are now used for postchecking shipments.
Prva kolonija Velike Britanije koja je počela koristiti poštanske markice je ostrvo Trinidad 1847.godine.Izdao ih je David Brice vlasnik lađe SS Lady Mc Cleod,koja je plovila od obala Port of Spain do San Fernanda.Markica se koristila samo za prevoz robe na toj lađi.Na gornjoj polovini marke je bila ugravirana slika lađe.
Iste godine je i ostrvo u Indijskom okeanu Mauritius izdao dve markice tzv.Poštanske Markice.
The first colony of Great Britain which began to use postal stamps is the island of Trinidad 1847.godine.Issued by David Brice owner of the ship SS Lady Mc Cleod, which vessels of the coast of Port of Spain to San Fernanda.The stamp used only for the transport of goods on that ship.On the upper half of the mark was printed painting of the ships.
The same year and in the Indian Ocean island of Mauritius issued two stamps as known as postal tags.
Francuska je 1849.godine izdala markice sa likom boginje Ceres,markice sa njenim likom su se pojavljivale i na nekim narednim izdanjima.Belgija je na svoje prve markice stavile lik kralja Leopolda I i na njih nije stavila oznaku države.Te godine je markice izdala i nezavisna nemačka kneževina Bavarska.Markice od 1,2 i 3 krajcara su bile kvadratnog oblika i to su prve kvadratne markice ikad izdate.Na području koje je držala Austro-Ugarska,upotreba maraka je počela od 01.juna 1850.godine.
France is 1849.godine issued stamps with the face of cowpox Ceres, stamps with the face was issued also in some subsequent edition.Belgium is your first stamp put the figure of King Leopold I and did not put the mark of the state.So is issued stamps and independent German principality Bavarska.Markice of 1.2 and 3 Krajcar were square shape and the first stamps ever issued.on the top of the square area that held the Austro-Hungarian, use marks the beginning of 01.jun in 1850.
Sa odlaskom Turske sa balkanskog poluotoka nastale su nove države.Od novonastalih država prva izdaje markice Srbija 1866.godine,Crna gora 1874.godine,Bugarska i Bosna i Hercegovina 1879.godine koja još uvek nije imala samostalnost već je bila pod vojnom upravom Austrougarske.Verovatno zbog toga markice nisu imale natpis države.
With leave Turkey with the Balkan peninsula were new states.By new formed state issued the first stamp in 1866. Serbia, Montenegro in 1874, Bulgaria and Bosnia and Herzegovina in 1879. that still did not have the independence but was under the Austro-Hungarian military authorities. Probably because they did not have a label stamp state.
Pošto su sve ove markice mogle da se koriste samo unutar svojih država stvorila se potreba za međudržavni dogovor oko izdavanja markica i njihovog saobraćaja.tako je 1874.godine osnovan svetski poštanski savez UPU,koji je pomogao pojednostavljivanju poštanskog saobraćaja između zemalja potpisnica.Danas je UPU specijalizirana agencija pri Ujedinjenim nacijama. 
Since all of these stamps can be used only within their state created the need for national agreement about publishing and mark their post buisiness.so it is established established in 1874 world UPU postal alliance, which helped simplifying postal traffic between the countries of the UPU members.Nowadays UPU has began specialized agencies in the United Nations.
Nekako uporedo sa uvođenjem maraka nastaje jedan novi hobi skupljanje istih ili "Filatelija".
20.godina nakon izlaska prve marke u Velikoj Britaniji osnovan je prvi klub sakupljača maraka..
Somehow parallel with the introduction marks a new hobby or gathering the same "Philately".
20.godina after the release of the first brand in the UK established the first club stamp collector.
ISTORIJA FILATELIJE U CRNOJ GORI
Kao što je prošlost našeg naroda bila burna i bogata događajima tako je i istorija Pošte Crne Gore duga, sadržajna i zanimljiva.
Začeci njenog utemeljenja u Crnoj Gori datiraju iz 15. vijeka. Poznato je da su tada venecijanski kuriri preko ovih prostora prenosili zvaničnu poštu za Carigrad, a kasnije su to radili Bokelji i Crnogorci.
Daleke 1578. godine sa Mlečanima je potpisan ugovor radi prenosa državne pošte između Kotora i Carigrada.
Kamen temeljac modernoj pošti udaren je davne 1841. godine. Bilo je to u vrijeme Petra II Petrovića Njegoša (1830-1851), kada je određena prva plata za poštara Spira Martinovića. Međutim ovdje se u stvari nije radilo o pošti nego samo o prenosu pošte. 1854 godine osnovana je na područjuCrne Gore prva pošta, bila je to ustvari austrijska poštanska stanica, koja je tek po Berlinskom ugovoru pripala Crnoj Gori, davne 1878. godine. Godine 1870. bile su otvorene poštanske "stacije" u Cetinju, Rijeci i Visu. Na osnovu ugovora između Austrije i Crne Gore došao je 1871. godine u Crnu Goru Petar Subotić, iz Boke radi organizacije poštanskog saobraćaja, pa je 1873. uvedena redovna poštanska služba. Te 1873. godine u Beču su izrađene prve poštanske marke, a naredne su uvedene u redovan saobraćaj.Od te, 1874. godine, u upotrebi su prvi poštanski žigovi u Crnoj Gori. Ova godina je značajna i po tome što je 2. oktobra Crna Gora pristupila Svjetskom poštanskom savezu. Prve dopisne karte u Crnoj Gori uvedene su 1887. godine, a prve koverte sa utisnutim poštanskim markama krenule su 1893. godine.
Godina 1895. značajna je za Poštu Crne Gore iz dva razloga:
1. Zbog odluke glavne uprave pošta o organizovanju prve vozne pošte za prevoz pošte i putnika koja je realizovana 1902. godine i
2. Zbog puštanja u promet prve poštanske uputnice.
Prvi poštanski sandučići uvedeni su 1897. godine, a razglednice 1898. god. Uprava pošta Crne Gore je prva u Evropi 1903. godine uvela automobilski prevoz pošte. To je bio i prvi automobil u Crnoj Gori.
Prva žena u PTT službi Crne Gore počela je da radi 1914. godine.
As the history of our nation has been turbulent and rich in events and the history of Montenegro Post long and interesting content.
The beginnings of its foundation in Montenegro dating from the 15th century. It is well known that the Venetian couriers through the region over the official mail to Constantinople, and later it worked BOKELjS and Montenegrins.
Far in 1578. The Venetians signed a contract to transfer the state-mail between Kotor and Constantinople.
Cornerstone of modern email is whacked back in 1841. year. It was at the time of Peter Njegoš II Petrovic (1830-1851), when a certain salary for the first Postman Spira Martinović. However, here is actually not working on the post office, but only on the transfer of mail. In 1854 the territory of Montenegro's first post office, it was actually the Austrian postal station, which is only passed by the Berlin contract Montenegro back as 1878. year. Year 1870. were open postal "Statius" in Cetinje, Rijeka and Vis. On the basis of agreement between Austria and Montenegro came in 1871. in Montenegro Petar Subotic, from Boka for the organization of postal traffic, and in 1873. introduced a regular postal service.
And 1873. in Vienna made the first stamps, and the following are introduced in regular traffic. Since, 1874. , the use of postal marks the first in Montenegro. This year is significant and that the 2 October Montenegro acceded to the World Postal Union. The first mailing tickets in Montenegro have been introduced in 1887. , and the first envelope with the imprint stamps moved 1893. year.
Year 1895. Mail is important for Montenegro, for two reasons:
1. Therefore, the main decision-mail about the administration of the first train for mail transport mail and passengers, which was implemented 1902. and
2. Therefore, starting in the first postal traffic orders.
The first mailboxes are introduced in 1897. , and postcards 1898. yr. Department mail Montenegro is the first in Europe in 1903. The car introduced transport of mail. It was the first car in Montenegro.
The first woman in the PTT service Montenegro started to 1914. year.
MARKICE KRALJEVINE CRNE GORE
Crna Gora je relativno kasno uvela poštanske marke u svoj poštanski saobraćaj. Prve marke su se pojavile 1874. godine, štampane u sedam vrijednosti izražene u austrijskoj valuti fiorinu, odnosno novčiću, koja je u to vrijeme bila u opticaju u Crnoj Gori. Marke su imale vrijednost od 2, 3, 5, 10, 15 i 25 novčića, sve sa likom knjaza Nikole, štampane u žutoj, zelenoj, ružičastocrvenoj, svijetloljubičastoj, svijetloplavoj, žućkastosmeđoj i sivoj boji. Korišćene su u lokalnom, unutrašnjem i međunarodnom poštanskom saobraćaju. Poštanske marke su u Crnoj Gori redovno izdavane još sedam puta: 1879. 1890. 1893. 1898. 1902. 1907. i 1913. godine. Kao likovno rješenje kod svih se javlja lik knjaza, odnosno kralja Nikole. Kod prvih pet izdanja korišćen je isti lik, dok se kod zadnja tri izdanja predstave knjaza, odnosno kralja razlikuju
Montenegro is a relatively late introduction stamps in the postal traffic. The first stamps appeared in 1874. year, printed in seven values expressed in the currency Fiorini Austria, the coin, which was at the time was in circulation in Montenegro. Brand had a value of 2, 3, 5, 10, 15 and 25 coins, all with the face of Duke Nicholas, printed in yellow, green, pinkyred, lightviolet, skyblue, yellow and gray. Used in local, domestic and international postal traffic. Stamps in Montenegro regularly issued seven times: 1879. 1890. 1893. 1898. 1902. 1907. and 1913. year. As artistic solution at all there is a character Duke, and King Nicholas. In the first five items used the same figure as in the last three editions of the duke, the king differ.
Uvođenjem novčanih pisama, slanja paketa putem pošte i promjenom tarife za pisma, 1894. godine štampane su poštanske marke sa dopunjenim vrijednostima od 1, 20, 30 i 50 novčića i sa 1 i 2 fiorina. I u izdanjima iz 1898. godine i 1902. godine ponovo je došlo do izmjene vrijednosti. U izdanju iz 1898. uvedene su nove vrijednosti od 2, 3, 5, 10, 15 i 25 novčića, a iz opticaja su povučene marke iz prvog izdanja, dok je u izdanju iz 1902. godine uvedena nova valuta – kruna sa markama u novim vrijednostima od 1, 2, 5, 10, 25 i 50 helera i u 1, 2, i 5 kruna. Iz opticaja su tada povučene sve marke čija je vrijednost bila izražena u fiorinu, odnosno novčiću. Uvođenje crnogorskog novca - perpera, uslovilo je u izdanju iz 1907. godine ponovnu izmjenu vrijednosti poštanskih maraka koje su se pojavile u vrijednostima od 1, 2, 5, 10, 15, 20, 35 i 50 para i od 1, 2 i 5 kruna. Tada je došlo i do novog, bogatijeg likovnog rješenja. Posljednje izdanje poštanskih maraka štampano je 1913. godine u vrijednostima od 1, 2, 5, 10, 15, 25, 35 i 50 para i od 1, 2 i 5 perpera.
The introduction of cash letters, sending packages by mail and change rates for letters, 1894. The stamps are printed with the active values of 1, 20, 30 and 50 coins and 1 and 2 Fiorini. And in volumes from 1898. and 1902. year was to re-value changes. The release from 1898. introduced the new value of 2, 3, 5, 10, 15 and 25 coins, and withdrawn from circulation mark of the first items, while the release from 1902. year introduced a new currency - the crown with a mark in the new values of 1, 2, 5, 10, 25 and 50 Heler and 1, 2, and 5 crown. From circulation are then withdrawn all other brands whose value was expressed in Fiorini, and coins. The introduction of the Montenegrin money - perpers, triggered edition in 1907. The changing value of re-stamp that occurred in the values of 1, 2, 5, 10, 15, 20, 35 and 50 pairs from 1, 2 and 5 crown. Then it was up to the new richer visual solutions. Last edition printed stamp is 1913. The values of 1, 2, 5, 10, 15, 25, 35 and 50 pairs from 1, 2 and 5 perpers.
Za vrijeme Prvog svjetskog rata crnogorska vlada u emigraciji koristila je francuske poštanske marke sa pretiskom, a nakon rata emigrantska vlada je odlučila da izda sopstvene poštanske marke na kojima se nalazio lik kralja Nikole i sa vrijednostima izraženim u parama i perperima. Ove marke nisu korišćene, tako da predstavljaju svojevrsni kuriozitet.
During the First World War, the Montenegrin government to use the emigration of French stamps with reprinting graphic, and after the war emigrant government has decided to issue their own stamps on which the figure was King Nikola and values expressed in money and perpers. These marks are not used, so that presented a curiosity.
Pored redovnih izdanja, Crna Gora je u nekoliko navrata štampala i prigodna izdanja poštanskih maraka. Prvo prigodno izdanje pojavilo se 1893. godine i bilo je posvećeno proslavi 400 godišnjice Obodske štamparije.
In addition to regular items, Montenegro has on several occasions and stamped properly of items stamp. Appropriate first edition appeared in 1893. and was dedicated to celebrate 400 anniversary of Obods printing.
Drugo prigodno izdanje pojavilo se 1897. godine povodom proslave 200 godišnjice dinastije Petrović-Njegoš. Marke su štampane u 12 vrijednosti sa dvobojnim likovnim rješenjem i u obliku položenog pravougaonika. Treće prigodno izdanje štampano je 1905. godine povodom proglašenja Ustava, četvrto i posljednje 1910. godine povodom krunisanja kraljevskog para i proslave pedesetogodišnjice vladavine. Ova jubilarna serija se sastoji od 12 franko maraka izrađenih u šest različitih crteža na kojima su predstavljeni portreti kralja i kraljice ili samog kralja. Na marki od 5 perpera prikazan je kralj na konju.
Other appropriate edition appeared in 1897. The occasion of the celebration of 200 anniversary of Dynasty Petrović-Njegos. Marches are printed in 12 values with color art decision in the form of earning a rectangle. Appropriate third edition is printed in 1905. The declaration on the occasion of the Constitution, the fourth and last 1910. year on the occasion of the king's coronation money and the celebration of 50th aniversary of ruling. This anniversary series consists of 12 free marks made in six different drawings that are presented portraits of the king and queen or the king. On the brand of 5 perpers shown the king on horseback.
Zanimljivo je da su postojali i pokušaji falsifikovanja crnogorskih maraka sa likom knjaza Nikole, kao i marke sa falsifikovanim žigovima.It is interesting that there were attempts to counterfeiting and Montenegro marks from the face of Duke Nicholas, as well as with the copies of trademark.
1920. – Na Sedmom kongresu Svetskog poštanskog saveza u Lisabonu, Srbija, Crna Gora, Bosna i Hercegovina brišu se kao članice SPS a umesto njih se upisuje novostvorena Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.............1920. - At the Seventh World Congress in Lisbon postal Federation, Serbia, Montenegro, Bosnia and Herzegovina will be deleted as members of the SPS and instead of them newly added Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes............. 
...............2006.g.Independent State of Montenegro
